Blog – Na de schok van het EU-referendum

Rondom het EU-referendum in het Verenigd Koninkrijk stonden de sociale media vol met berichten over ruzies tussen familieleden, vrienden en zelfs partners. De vraag of de Britten in de EU moesten blijven, zorgde voor verhitte discussies. Hoewel ik heb gelezen dat er ten minste één ruzie is bijgelegd tijdens een kopje thee, heeft het Britse referendum over het EU-lidmaatschap meerdere scheidslijnen blootgelegd: tussen jongeren en ouderen, tussen de grote steden en het platteland, tussen nationaal en internationaal gezinden.

Jan Willem Velthuijsen – hoofdeconoom PwC

De uiteindelijk impact van de Brexit is nog niet bekend, maar als de Britten de EU verlaten zal dat zeker een druk leggen op de economie, de bedrijvigheid en de financiële markten. Het huidige herstel van de financiële markten kan dan ook voorbarig zijn. Naarmate er steeds meer specifieke economische indicatoren bekend worden en inzicht geven in de impact van de Brexit, neemt de volatiliteit vermoedelijk weer toe. Of dit opnieuw tot sterke koersdalingen leidt, is moeilijk te voorspellen. Mogelijk valt het mee, want de grootste schok tot nu toe was de uitkomst van het referendum. Die zal niet snel worden overtroffen door ander nieuws.

Mogelijke scenario’s

Hoe nu verder? Bij PwC hebben we vier scenario’s uitgewerkt die zich kunnen voordoen, elk met een andere mate van integratie tussen het Verenigd Koninkrijk en de EU. Deze scenario’s kunt u terugvinden in de eerste editie van onze Brexit Monitor.

Zorgen over scheidslijnen

Op de lange termijn maak ik me meer zorgen over de scheiding tussen bevolkingsgroepen en regio’s. Naar aanleiding van de uitkomst van het referendum riep een aantal Londenaars via Twitter op tot de vorming van een onafhankelijke stadstaat. Binnen enkele dagen had dit initiatief bijna 180.000 sympathisanten. Niet bepaald een meerderheid van alle Londenaars, maar wel een duidelijk teken van de ontgoocheling over de uitslag en van de behoefte om een alternatieve oplossing te zoeken.

Verenigd Europa

De eenwording van Europa is bedoeld om oude scheidslijnen tussen de volkeren weg te nemen en daarmee een einde te maken aan allerlei belemmeringen, inefficiënties en kansen op conflicten. Maar naarmate de herinnering aan oorlog in Europa vervaagt, vergeet men nogal eens wat de eenwording Europa heeft opgeleverd. En ook wat de eenwording in de toekomst nog kan opleveren, aangezien een verenigd Europa beter kan concurreren met andere (verenigde) regio’s van vergelijkbare omvang. Een belangrijke les van het referendum is dat de verschillen in stemgedrag hoogstwaarschijnlijk niet uniek voor het Verenigd Koninkrijk zijn. Vergelijkbare scheidslijnen kunnen ook heel goed zichtbaar worden in de rest – het (over)gebleven deel – van de EU.

De krachten achter de Brexit

Zodra de uitkomst van het Britse referendum bekend was geworden, werd in Nederland, Frankrijk en Tsjechië al opgeroepen tot eenzelfde soort referendum. Dit soort oproepen weerspiegelt de krachten achter de Brexit aan de overkant van de Noordzee. In een enquête van TNS NIPO begin juni sprak 38% van de ondervraagde Nederlanders zich uit vóór een referendum over EU-lidmaatschap, maar 33% zou dan stemmen voor ‘Nexit’ en 49% voor ‘blijven’.

Onrust en onzekerheid

Bij een referendum in Italië in oktober dit jaar en bij de algemene verkiezingen in Nederland, Frankrijk en Duitsland volgend jaar kunnen zich bepaalde repercussies van de Brexit doen voelen. Als de pro-exitpartijen het in de aanloop naar de verkiezingen goed doen, zullen de onrust en onzekerheid naar verwachting weer de kop op steken. Europese politici lijken zich daar nu bewust van te zijn, maar zullen ze ook in staat zijn om een goed antwoord te vinden op de uiteenlopende zorgen en wensen van de kiezers? De Brexit heeft laten zien dat veel mensen zich niet zomaar laten overtuigen, hoe rationeel de argumenten ook lijken.

Wilt u meer weten over de mogelijke gevolgen van de Brexit? Kijk dan op onze speciale webpagina, waar onze experts de mogelijke scenario’s op een rij hebben gezet en regelmatig hun visie op de consequenties voor de verschillende sectoren.

 

Publicaties